Mănăstirea Saharna

Een voetafdruk in de steen

Op een rots boven een beboste kloof staat een kleine kapel. Binnen ligt geen schat en geen graf, maar een holte in de steen. Pelgrims knielen er en raken haar aan. Volgens de overlevering is het de voetafdruk van de Maagd Maria. De rots heet Grimidon, en de kloof eronder hoort bij het klooster van Saharna, in het district Rezina, vlak bij de Dnjestr. Het is een van de grootste bedevaartsoorden van Moldavië.

Het rotsklooster

Lang voor er kerken op de bodem van het dal stonden, woonden er monniken in de rotswand. Hun klooster was gewijd aan de Annunciatie. Wanneer het ontstond, weet niemand. Het dorp Saharna zelf komt al voor in een oorkonde van Ștefan cel Mare uit veertienhonderdvijfennegentig. De cellen en de kerk in de steen zijn er nog. Ze werden hersteld in de negentiende eeuw en zijn vandaag opnieuw te bezoeken. Een pad en een reeks trappen leiden vanuit het dal omhoog langs de wand. Onderweg hoort u vooral water en vogels.

De monnik Vartolomeu

Op vijfentwintig maart zeventienhonderdzesenzeventig kwam een monnik in de verlaten kloof aan. Hij heette Vartolomeu en kreeg de bijnaam Ciungu. Na veertig dagen vasten en bidden zag hij, zo vertelt de overlevering, de Maagd Maria op de rots Grimidon. Daar bleef haar voetafdruk achter. Vartolomeu stichtte op de vlakte een nieuw klooster, gewijd aan de Heilige Drievuldigheid. Hij leidde het tot zijn dood in zeventienhonderdachtennegentig.

Kerken en stilte

Tussen achttienhonderdachttien en achttienhonderdeenentwintig verrees de zomerkerk van de Drievuldigheid. In achttienhonderddrieëntachtig volgde een winterkerk, gewijd aan de Geboorte van de Moeder Gods. Daarna kwam de twintigste eeuw. In negentienhonderdvierenzestig sloten de Sovjetautoriteiten het klooster. Het werd een psychiatrisch ziekenhuis. De zomerkerk werd een opslagplaats, de winterkerk een cultuurhuis. Waar eeuwenlang monniken hadden gezongen, liepen nu patiënten en verplegers. Bijna drie decennia lang klonk er in de kloof geen liturgie meer.

De terugkeer

Op negentien april negentienhonderdeenennegentig keerden de monniken terug. In de jaren daarna werd de zomerkerk hersteld. De oude schilderingen waren verloren, dus schilderde Vladimir Lazăr uit Rezina nieuwe heiligen op de muren. Pelgrims komen nu voor de relieken van de heilige Macarie, die in de koude maanden in de winterkerk worden bewaard. En wie de kloof in wandelt, vindt langs de beek kleine watervallen. Op grote kerkelijke feestdagen komen hier veel gelovigen samen, uit heel Moldavië en daarbuiten.

Een plek die bleef

Saharna zag Bessarabië van het ene rijk naar het andere overgaan, en het overleefde een Sovjetziekenhuis. Wat bleef, is de kloof zelf: de rotswand met zijn cellen, het bos, de beek en die ene holte in de steen. Monniken kwamen en gingen. Maar al tweehonderdvijftig jaar beklimmen mensen dezelfde trap naar Grimidon, om een voetafdruk aan te raken die ouder lijkt dan het klooster zelf.