Orheiul Vechi

Een rivier in de rots

Ruim vijftig kilometer ten noorden van Chișinău doet een kleine rivier iets onverwachts. De Răut snijdt zich diep in een plateau van kalksteen en slingert er in brede lussen doorheen. Samen zijn die bochten zo'n zeven kilometer lang. Ze omsluiten twee rotsruggen met steile wanden. Het hele dal vormt een soort amfitheater van drie en een halve kilometer breed. Dit is Orheiul Vechi, Oud-Orhei. Het is het belangrijkste archeologische landschap van Moldavië, en wie goed kijkt, ziet dat bijna elke rots hier een verhaal draagt.

De burchten van de Geten

De oudste sporen zijn meer dan tweeduizend jaar oud. Tussen de zesde en de derde eeuw voor Christus bouwden de Geten hier versterkingen. Ze gebruikten grachten, aarden wallen en de natuurlijke kliffen als verdediging. Op de rotsrug bij het dorp Butuceni vonden archeologen ook een cirkelvormig heiligdom. Volgens het dossier dat Moldavië bij UNESCO indiende, is het het oudste van zijn soort in de Getische wereld.

Een stad van de Gouden Horde

In de eerste helft van de veertiende eeuw kwam er een heel andere wereld. De Gouden Horde, het rijk van de Mongoolse khans, stichtte in de vallei de stad Șehr al-Cedid. Er stonden een paleis, een moskee, een karavanserai, een mausoleum en drie badhuizen. Rond het jaar dertienhonderdnegenenzestig verdwenen de Mongolen. Op de resten bouwden de Moldaviërs hun eigen stad Orhei, die bleef bestaan tot ongeveer vijftienhonderdveertig.

Monniken in de wand

In de vijftiende eeuw begonnen monniken grotten in de kalksteen uit te hakken. Langs de rivier tellen onderzoekers er vandaag ongeveer tweehonderd. Het bekendste grotklooster ligt in de wand van de Peștera-rug. Een smalle gang leidt naar een kapel en twaalf kleine cellen. In de rots staan inscripties uit de jaren zestienhonderdnegentig, toen de grotten ook als schuilplaats dienden. Nog altijd wonen hier enkele monniken. Zij onderhouden de kerk boven op de heuvel.

Het dorp Butuceni

Aan de voet van de rotsrug ligt het dorp Butuceni. In een gerestaureerd boerenhuis toont een etnografisch museum hoe men hier leefde aan het einde van de negentiende eeuw. Het huis werd hersteld met traditionele materialen en technieken. In de pensions van Butuceni en Trebujeni kunt u overnachten. Het nationale toerismebureau raadt dat ook aan. Wie blijft, ziet de kloof in het vroege ochtendlicht, wanneer de bezoekers nog niet zijn gekomen.

Een landschap als archief

Het reservaat werd opgericht in negentienhonderdachtenzestig. Sinds tweeduizendzeventien staat Orheiul Vechi op de voorlopige lijst van het werelderfgoed. In het landschap tellen archeologen meer dan duizend structuren, en slechts een deel daarvan is onderzocht. Geten, Mongolen, Moldavische vorsten en monniken lieten hier elk hun laag achter. Elke laag vertelt wie de vallei op dat moment de moeite waard vond om te verdedigen. De rivier stroomt er nog altijd omheen, alsof ze het archief bewaakt dat ze zelf heeft uitgesleten.