Plăcinte

De geur van de ochtend

In Chișinău ruikt de ochtend naar gebakken deeg. Bij kiosken, bakkerijen en marktkramen gaan platte, gevulde koeken over de toonbank, warm en in papier gewikkeld. Ze heten plăcinte. Volgens de nationale toeristische dienst van Moldavië is er geen gerecht dat het Moldavische volk en zijn tradities beter symboliseert. Een plăcintă met kaas en een kom zure room is hier een volledige lunch, die men onderweg uit de hand eet.

Een Latijnse naam

De naam is ouder dan het land. Plăcintă komt van het Latijnse placenta, wat koek betekent, en dat woord gaat terug op het Griekse plakous, platte koek. Als verre voorouder wordt vaak de Romeinse placenta genoemd, een koek van kaas en honing die de staatsman Cato de Oudere meer dan tweeduizend jaar geleden beschreef. In het begin van de negentiende eeuw stond plăcintă al op de menukaarten van Odesa, naast gerechten uit de Balkan. Vanuit Bessarabië verspreidde het gebak zich over de steppe in het zuiden van Oekraïne.

Deeg, vulling, vouwen

De klassieke pankoek begint met een eenvoudig deeg van bloem, warm water, olie en zout, dat een halfuur rust. Elk bolletje wordt dun uitgerold. De vulling komt in het midden, en de rand wordt in flappen over de vulling gevouwen, als de blaadjes van een bloem. Daarna wordt de koek platgedrukt en aan beide kanten goudbruin gebakken in een pan met een beetje olie. Andere versies gaan in de oven, van bladerdeeg of van flinterdun uitgetrokken deeg.

Wat erin gaat

De vulling volgt het seizoen en de voorraadkast. Verkruimelde brânză met dille is de bekendste. Daarnaast zijn er plăcinte met gestoofde kool, met aardappel en gebakken ui, of met pompoen. Zoete versies krijgen appel, kersen of zoete verse kaas. Tijdens de vastenperiodes van de orthodoxe kerk, wanneer zuivel niet op tafel komt, kiest men voor kool, aardappel of pompoen. Thuis komt er een lepel zure room bij, en een kop thee of een glas wijn.

Van keuken tot keten

In Moldavië zijn er hele restaurants naar het gebak genoemd. De keten La Plăcinte, ontstaan in Moldavië, had in tweeduizend veertien al drie zaken in Boekarest. Ook de buren claimen het gebak. Oekraïne zette zijn traditie van platsynda in tweeduizend tweeëntwintig op de nationale lijst van immaterieel erfgoed, en Roemenië liet de plăcintă uit de Dobroedzja Europees beschermen.

Klein maar oud

Een plăcintă is klein, goedkoop en snel gegeten. Maar wie er een openbreekt, houdt een stuk geschiedenis vast. De naam komt uit het Latijn van Rome, het gebak reisde mee tot in Odesa en de steppe aan de Zwarte Zee, en de vulling komt nog altijd uit de moestuin en de schapenstal. Drie landen noemen het gebak het hunne, en in Moldavië noemt men het gewoon het eten van elke dag.