Eten en drinken in Moldavië: keuken, wijn en divin

IEen keuken van maïs, kaas en zuur

Wie in Moldavië aan tafel gaat, eet grotendeels wat de Roemeense buren ook kennen. De keuken is nauw verwant aan de Roemeense, met lagen die de geschiedenis heeft achtergelaten: Ottomaanse gevulde bladeren en groenten, Russische en Oekraïense soepen en salades, Bulgaarse en Gagaoezische gerechten in het zuiden. De basis blijft het platteland: maïs, zuivel, varkensvlees, kip, bonen, kool en alles wat de moestuin in de zomer oplevert.

Het herkenningsgerecht is mămăligă, een stevige pap van maïsmeel die vroeger het brood van de armen was. Ze komt op tafel met brânză (gezouten schapenkaas), zure room en soms gebakken spek, of als bijgerecht bij stoofvlees. Sarmale, kool- of wijnbladeren gevuld met gehakt en rijst, horen bij elk feest. Soepen zijn een hoofdstuk apart: zeamă is kippensoep met zelfgemaakte noedels, en ciorbă en borș zijn zure soepen, aangezuurd met gefermenteerd zemelwater (borș) of citroen.

Uit de oven komen plăcinte, platte deegkoeken gevuld met kaas, kool, aardappel of pompoen, en de opgerolde varianten vărzare en vertută. In de winter staat răcituri klaar, varkensvlees in gelei met veel knoflook. Met de feestdagen verschijnen cozonac (zoet gistbrood met noten) en met Pasen pască. De minderheden voegen hun eigen gerechten toe: bij de Gagaoezen is dat șorpa, een stevig gekruide schapensoep, bij de Bulgaren in het zuiden mangea, kip in saus.

Vegetariërs hebben het makkelijker dan het vleesrijke imago doet vermoeden: veel plăcinte, colțunași (deegkussentjes met kaas of kersen), mămăligă met kaas en de zomerse salades zijn vleesloos. Wie veganistisch eet, vraagt best uitdrukkelijk naar boter en zure room.

IIHoe een maaltijd verloopt

Een volledige Moldavische maaltijd heeft een vaste opbouw. Eerst komen de koude voorgerechten (gustări): ingelegde groenten (murături), schapenkaas, vleeswaren, salades van tomaat en komkommer en in de winter răcituri. Daarna volgt de soep, het fel întâi, en pas dan het hoofdgerecht met vlees en mămăligă of aardappelen. Een zoet gebak of fruit sluit af. Vlees is traditioneel ook een voorgerecht, wat verklaart waarom een tafel al vol staat voor het eigenlijke eten begint.

Gastvrijheid is geen cliché maar een sociale regel. Wie in een dorp op bezoek gaat, krijgt bijna altijd iets aangeboden: een glas huiswijn, een stuk plăcintă, koffie. Weigeren mag, maar een slokje of een hap wordt gewaardeerd. Er wordt geproost met noroc (geluk) en gegeten met de wens poftă bună. Op familiefeesten, doopfeesten en bruiloften loopt de tafel uren door en volgen de toosts elkaar op.

Wijn hoort bij de meeste maaltijden. Op het platteland maken veel families nog hun eigen wijn uit kleine percelen naast het huis, vaak van hybride druiven die in de handel nauwelijks voorkomen. Die huiswijn is een sociale drank, geen kwaliteitswijn, en wordt zonder plichtplegingen geschonken. Voor kinderen en wie niet drinkt staat er compot op tafel, een gekookte drank van fruit uit de eigen boomgaard.

IIIEen oud wijnland met een bewogen eeuw

Tussen de Prut en de Dnjestr wordt al duizenden jaren wijn gemaakt: archeologen vonden bij Vărvăreuca afdrukken van druivenpitten uit het derde millennium voor Christus. In de middeleeuwen was wijn een exportproduct naar Polen en het oosten. Onder het Russische Rijk, na 1812, kreeg de wijnbouw een nieuwe impuls, tot de druifluis aan het eind van de 19e eeuw grote delen van de wijngaarden vernielde.

Sovjetwijngaard en drooglegging

In de Sovjettijd werd de Moldavische SSR een van de grote wijnleveranciers van de Unie. Er werd massaal aangeplant, met de nadruk op volume, zoete wijnen en brandy voor de Russische markt. De anti-alcoholcampagne van de jaren 1980 sloeg hard toe: tussen 1985 en 1987 werd ongeveer 30% van de wijngaarden gerooid.

Twee embargo's

Na de onafhankelijkheid bleef Rusland de hoofdafnemer. In 2005, het topjaar van de export, ging ongeveer driekwart van de Moldavische wijn naar Rusland. In 2006 verbood Moskou de invoer van Moldavische (en Georgische) wijn, officieel om sanitaire redenen. Veel wijnhuizen gingen failliet. In september 2013, twee maanden voor Moldavië de associatieovereenkomst met de EU parafeerde, volgde een tweede verbod. De EU stelde haar markt op 1 januari 2014 volledig open voor Moldavische wijn, en de sector schakelde om naar het westen.

De kwaliteitsomslag

De embargo's dwongen tot een herbronning: oude hybride en Sovjetaanplant maakte plaats voor betere Europese en inheemse rassen, en een generatie kleinere wijnhuizen begon te bottelen in plaats van in bulk te verkopen. Sinds 2013 promoot het nationale wijnbureau ONVV de sector onder het merk Wine of Moldova. In juni 2025 ontving Chișinău voor het eerst het Wereldcongres van Wijnbouw en Wijn van de OIV. Tegelijk krimpt de wijngaard: volgens cijfers van de sectorconferentie verdwijnt er gemiddeld 1.900 ha per jaar en was in 2024 nog zowat 58.800 ha over.

IVDe vier beschermde geografische aanduidingen

Moldavië heeft vier beschermde geografische aanduidingen (BGA, in het Roemeens IGP), die zowel in Moldavië als in de Europese Unie beschermd zijn. Drie zijn wijnstreken, de vierde geldt voor brandy.

Elke streek wordt beheerd door een vereniging van producenten. Op het etiket staat de streek als Indicație Geografică Protejată; dat is vergelijkbaar met een Franse IGP, met minder strenge regels dan een appellation. Verder in de wijngids leest u meer over de individuele wijnhuizen.

VInheemse druiven om te herkennen

Naast de internationale rassen (Cabernet Sauvignon, Merlot, Chardonnay, Sauvignon Blanc, Pinot Noir) zijn het de lokale druiven die Moldavische wijn een eigen gezicht geven. Ze zijn gedeeld erfgoed met Roemenië.

• Fetească Neagră: de belangrijkste inheemse blauwe druif, met donker fruit, zachte tannines en een kruidige toets. Vaak op eik en ook in blends.
• Rară Neagră: lichtere, sappige rode druif, vroeger vooral een blendpartner, nu ook als soepele, fruitige wijn op zichzelf.
• Fetească Albă: witte druif met bloemige aroma's en een zachte zuurgraad.
• Fetească Regală: frisser en strakker wit, geschikt voor mousserende wijn.
• Viorica: een Moldavische kruising met een uitgesproken aromatisch, muskaatachtig profiel.
• Busuioacă Albă en Plavaie: zeldzamere witte rassen die enkele kleinere producenten opnieuw aanplanten.

Wie Bourgogne of Loire gewend is, vindt in Rară Neagră een vertrouwde lichtheid; liefhebbers van Bordeaux-blends kunnen bij de rode assemblages van Ștefan Vodă terecht, waar Fetească Neagră vaak met Cabernet en Merlot wordt gecombineerd.

VIWijnroutes en wijnhuizen bezoeken

Voor elk van de drie wijnstreken bestaat een wijnroute die deel uitmaakt van Iter Vitis, de culturele route van de Raad van Europa rond wijnbouw. Volgens de nationale toeristische dienst moldova.travel bieden ongeveer 40 wijnhuizen rondleidingen en proeverijen aan, hebben er 14 een restaurant en 6 overnachtingsmogelijkheden. De route door Codru telt 23 wijnhuizen met wijntoerisme en vraagt drie tot vier dagen; die door Ștefan Vodă vraagt er twee.

De grote namen

• Cricova en Mileștii Mici, vlak bij Chișinău, zijn ondergrondse wijnsteden in oude kalksteengroeven. Cricova heeft ongeveer 120 km galerijen en staat bekend om mousserende wijn; Mileștii Mici staat in het Guinness Book of Records met de grootste wijncollectie ter wereld. Bezoekers worden met kleine (elektrische) voertuigen door de gangen gereden.
• Castel Mimi in Bulboaca, een gerestaureerd kasteel van Constantin Mimi, de laatste gouverneur van Bessarabië, met restaurant en wijnresort.
• Château Purcari in het zuidoosten, sinds 1827 een wijndomein, en Et Cetera, een familiebedrijf in dezelfde streek.
• Château Vartely bij Orhei, op ca. 45 km van Chișinău, en Asconi met landhuisjes en restaurants.
• In het zuiden Kara Gani met Gagaoezische keuken en uitstappen naar de resten van de Valul lui Traian.

Praktisch

Rondleidingen en proeverijen moet u vooraf reserveren; veel wijnhuizen zijn klein en een spontaan bezoek lukt niet altijd. De meeste nemen online boekingen aan. Wie zelf rijdt, laat de proefglazen best aan een passagier over. Een chauffeur of georganiseerde tour vanuit Chișinău is de rustigste oplossing.

Nationale Wijndag

Het grootste wijnfeest is de Ziua Națională a Vinului, traditioneel het eerste weekend van oktober in het centrum van Chișinău. De 25e editie vond plaats op 3 en 4 oktober 2026. Tientallen wijnhuizen schenken er op straat, en veel domeinen openen dat weekend hun deuren voor bezoekers.

VIIDivin, de Moldavische brandy

Divin is wijnbrandewijn, gedistilleerd uit Moldavische wijn en gerijpt op eiken vaten volgens de methode die men in Frankrijk voor cognac gebruikt. Omdat de naam cognac in de EU beschermd is, voert Moldavië zijn brandy onder een eigen naam en een eigen beschermde aanduiding, de BGA Divin, die voor het hele grondgebied geldt.

Op het etiket staat meestal de rijpingsduur, van een paar jaar tot tientallen jaren. De bekende huizen hebben een lange stamboom: Kvint in Tiraspol (sinds 1897), Aroma in Chișinău (1898), Bardar in het district Ialoveni (1929) en Barza Albă in Bălți (1944). Château Cojușna, opgericht in 1995, is een van de grotere producenten en exporteurs. Kvint ligt in Transnistrië, de niet-erkende afgescheiden regio op de linkeroever; wie daar een bezoek overweegt, raadpleegt eerst het actuele Belgische reisadvies.

Divin is een groeiende exportmarkt. Terwijl de wijnexport in de eerste zeven maanden van 2026 in waarde 5% daalde, steeg de export van divin en distillaten met 22% tot 34,7 miljoen dollar. In Moldavië zelf drinkt men divin als digestief, puur en op kamertemperatuur.

VIIIWat bestelt u in een restaurant

Restaurants in Chișinău gaan van traditionele eethuizen met houten interieur tot moderne zaken die de lokale keuken lichter interpreteren. Op het platteland eet u vaak het best bij de agropensions, waar de gastvrouw kookt met wat de tuin oplevert. Een paar houvasten voor de menukaart:

• Om te beginnen: een plank met brânză, murături en vleeswaren, of plăcinte met kaas.
• Soep: zeamă bij kater of kou, ciorbă de perișoare (zure soep met gehaktballetjes) als stevige keuze.
• Hoofdgerecht: mămăligă met kaas, zure room en een stoofpot, of tochitură (gebakken stukjes varkensvlees met een spiegelei, kaas en mămăligă). Bij gegrild vlees hoort mujdei, een scherpe knoflooksaus.
• Dessert: colțunași met kersen of zoete kaas, of een stuk cozonac.
• Drank: vraag naar wijn van een lokaal wijnhuis in plaats van de huiswijn; veel zaken schenken Fetească Neagră of Rară Neagră per glas. Sluit af met een divin.

De prijzen liggen voor Belgische begrippen laag, ook voor goede flessen van kleine producenten. Een fooi wordt in restaurants op prijs gesteld. Betalen met de bankkaart lukt in de stad bijna overal; houd op het platteland wat lei bij de hand.

IXMarkten en streekproducten

De beste les in Moldavisch eten krijgt u op de markt. De Piața Centrală in Chișinău is de grootste: binnen en buiten verkopen boeren en handelaars groenten, fruit, honing, zuivel, vlees, ingelegde groenten en gedroogd fruit. Het aanbod volgt strikt de seizoenen: kersen en aardbeien in juni, tomaten, paprika en meloenen in de zomer, druiven, appels en walnoten in de herfst.

Wat u meeneemt naar huis: walnoten, honing, gedroogd fruit, een fles divin en wijn van een domein dat u bezocht. Schapenkaas en vleeswaren laat u beter achter: ze vallen onder het EU-verbod op de invoer van vlees en zuivel door reizigers uit landen buiten de EU; wijn en sterkedrank vallen onder de reizigersvrijstellingen die bij binnenkomst in de EU gelden.

Op de markt wordt afgerekend in lei en vaak contant. Proeven mag meestal, en een paar woorden Roemeens (bună ziua, mulțumesc) openen deuren. Wie Russisch spreekt, wordt in Chișinău ook goed begrepen.