Ștefan cel Mare

Een beeld op reis

Aan de ingang van het grootste park van Chișinău staat een bronzen vorst. Het beeld werd in 1928 ingehuldigd. Twaalf jaar later werd het weggevoerd naar Vaslui, in Roemenië. In 1942 kwam het terug, in 1944 vertrok het opnieuw. Pas in 1989 keerde het naar zijn oorspronkelijke plek terug. Weinig beelden hebben zo vaak verhuisd. De man die het voorstelt, heet Ștefan cel Mare, Stefan de Grote.

Een ander Moldavië

Ștefan werd tussen 1433 en 1440 geboren in Borzești. Op 14 april 1457 besteeg hij de troon, en hij regeerde tot 1504 over het vorstendom Moldavië. Dat land was groter dan de huidige Republiek Moldova. Het reikte van de Karpaten tot de rivier de Nistru en de Zwarte Zee. Het omvatte het oosten van het huidige Roemenië, met de hoofdstad Suceava, het land tussen Prut en Nistru, dat nu de Republiek Moldova vormt, en stukken van het huidige Oekraïne. Zijn regering duurde zevenenveertig jaar, in een land waar vorsten elkaar vaak snel opvolgden.

Vaslui, januari 1475

Moldavië lag tussen drie machten: het Ottomaanse Rijk, Hongarije en Polen. Op 10 januari 1475 versloeg Ștefan bij Vaslui een Ottomaans leger. Paus Sixtus de Vierde noemde hem daarna een ware verdediger van het christelijk geloof. Een jaar later, bij Războieni, verloor hij van sultan Mehmed de Tweede, maar de Ottomanen trokken zich terug. In 1484 vielen de havenburchten Chilia en Cetatea Albă wel in hun handen.

Stenen en burchten

Ștefan liet tientallen stenen kerken en kloosters bouwen. Het bekendste is het klooster van Putna, ingewijd in 1470. Ook op het grondgebied van het huidige Moldova liet hij sporen na. In 1499 liet hij bij Soroca een houten burcht bouwen, bij een doorwaadbare plaats in de Nistru. Een halve eeuw later werd die burcht in steen herbouwd. De ronde vesting met haar vijf bastions staat er nog altijd.

Heilige vorst

Ștefan stierf op 2 juli 1504 in Suceava. Hij werd begraven in Putna, het klooster dat hij zelf had laten bouwen. In 1992 verklaarde de Roemeense Orthodoxe Kerk hem heilig. Daarom dragen straten en scholen vaak de volledige naam Ștefan cel Mare și Sfânt, Stefan de Grote en Heilige.

Een naam in de stad

In Chișinău draagt de belangrijkste boulevard zijn naam, net als het park achter het beeld. Tussen 1989 en 1991 kwam de nationale beweging hier samen, en het kwam er ook tot harde botsingen met tegenstanders. Het bronzen beeld van Alexandru Plămădeală is zo meer geworden dan een herinnering aan de middeleeuwen. Vijf eeuwen na zijn dood staat Ștefan opnieuw op de plek waar hij in 1928 werd neergezet, aan de rand van de boulevard die zijn naam draagt.